พระเจ้านยองยาน

พระเจ้านยองยาน ทรงเป็นกษัตริย์ลำดับที่ 5 แห่งราชวงศ์ตองอู ครองสิริราชสมบัติต่อจากพระเจ้านันทบุเรง ประสูติเมื่อวันที่ 8 พฤศจิกายน ค.ศ. 1555 เป็นพระราชโอรสพระองค์เล็กใน พระเจ้าบุเรงนอง ที่ประสูติแต่ พระสนมและเป็นพระราชอนุชาต่างพระราชมารดา ของ พระเจ้านันทบุเรง หลังจากพระเจ้านันทบุเรง ถูกปลงพระชนม์ที่ ตองอู เจ้านยองยานซึ่งประทับ อยู่ที่ อังวะ จึงทรงสถาปนาพระองค์ขึ้นเป็นกษัตริย์ องค์ใหม่ทรงพระนามว่า พระเจ้าสีหสุธรรมราชา พร้อมกับย้ายเมืองหลวงจากตองอูมาที่อังวะและประกอบพระราชพิธีบรมราชาภิเษกเมื่อวันที่ 25 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1600สวรรคตเมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน ค.ศ. 1605 ที่ รัฐฉาน ระหว่างทรงทำสงครามกับหัวเมืองไทใหญ่ เนื่องด้วยสมัยนั้นราชวงศ์ตองอูตกต่ำถึงขีดสุดประกอบกับกรุงศรีอยุธยากำลังมีอำนาจหัวเมืองใหญ่น้อยต่างหันไปเข้ากับกรุงศรีอยุธยาทำให้พระเจ้านยองยานต้องยกทัพไปตีหัวเมืองรอบข้างที่เอาใจออกห่างและต้องคอยระวังทางกรุงศรีอยุธยาว่าจะยกทัพมาเพื่อแก้แค้นหรอป่าวเพราะในสมัยสมเด็จพระนเรศวรพระองค์ได้ยกทัพไปพม่าตั้งหลายครั้งจะเห็นได้ว่าในรัชสมัยของพระองค์และพระราชโอรสที่สืบราชสมบัติต่อ คือ พระเจ้าอโนเพตลุน ทางประวัติศาสตร์ได้เรียกว่าเป็น ยุคนยองยานหรือ ราชวงศ์ตองอูยุคหลัง เพราะเป็นยุคสมัยที่ราชวงศ์ตองอูได้รื้อฟื้นและสถาปนาความเป็นศูนย์กลางอำนาจทางการเมืองในแว่นแคว้นแถบนี้ขึ้นมาอีกครั้ง แม้จะเป็นช่วงสั้น ๆ หลังจากล่มสลายไปหลังการสิ้นพระชนม์ของพระเจ้าบุเรงนองและพระเจ้านันทบุเรงก่อนหน้านั้น

 

 

พระเจ้าเมงจีโย

พระเจ้าเมงจีโย หรือ พระเจ้าสิริชัยสุระ ตามพงศาวดารไทย หรือในนวนิยายผู้ชนะสิบทิศเรียก เมงกะยินโย เป็นปฐมกษัตริย์ของราชวงศ์ตองอู ราชวงศ์และอาณาจักรที่ 2 ของประวัติศาสตร์พม่า เนื่องจากการล่มสะลายของอาณาจักรพุกามทำให้เมืองในขณะนั้นเกิดความแตกแยกเพราขุนนางมองโกล เข้ามาแทรกแซงทางการเมืองการปกครองทำประชาชนเดือดร้อน และหลังจากที่มองโกลหมดอำนาจลงทำให้เจ้าเมืองแต่ละเมืองตั้งตนเองมีอำนาจไม่ขึ้นต่อใคร พระเจ้าเมงจีโยเดิมเป็นนายทหารที่มีความสามารถในการรบ ได้ทำการรวบรวมชาวพม่าที่อยู่กันอย่างกระจัดกระจายหลังการล่มสลายของอาณาจักรพุกามภายหลังการโจมตีของมองโกล และได้ตั้งเมืองตองอูเป็นเมืองหลักเพื่อรวมเมืองอื่นๆให้เข้ามาเป็นอาณาจักรขึ้นอีกครั้ง  โดยได้รับความช่วยเหลือจากขุนนางสำคัญหลายคน เช่น เมงเยสีตู บางคนถูกสมมติเป็นตัวละครในนวนิยายผู้สิบทิศ เช่น มหาเถรวัดกุโสดอพระเจ้าเมงจีโยได้สถาปนาเมืองตองอู ซึ่งเป็นเมืองในขุนเขาเป็นปราการที่ดีขึ้นเป็นศูนย์กลางอำนาจใหม่ ต่อมามีการแผ่ขยายอำนาจเข้ายึดเมืองแปรโดยสามารถรบชนะพระเจ้านระบดีแห่งเมืองแปรได้สำเร็จ ต่อมาคิดจะเข้ายึดเมืองหงสาวดีที่มีพระเจ้าสการะวุตพีเป็นกษัตริย์ แต่ไม่สำเร็จเนื่องจากพระเจ้าเมงจีโยสวรรคตเสียก่อนในมหาราชวงศ์พงศาวดารพม่า ระบุว่า พระองค์ได้พบกับพระมเหสีเมื่อเสด็จทอดพระเนตรการสร้างเขื่อน ซึ่งต่อมามีพระโอรสเพียงพระองค์เดียว ที่ได้ครองราชย์ต่อมา คือ พระเจ้าตะเบ็งชะเวตี้