พระเจ้าทาลุน

พระเจ้าทาลุน หรือ พระเจ้าสิริสุธรรมราชามหาธิบดีตลุนมิน เป็นพระอนุชาของ พระเจ้าอโนเพตลุน และเป็นพระโอรสของ พระเจ้าสีหสุธรรมราชา หรือ เจ้านยองยาน พระโอรสของพระเจ้าบุเรงนอง กล่าวคือพระองค์เองและพระเชษฐาธิราชต่างก็เป็นพระราชนัดดาในพระเจ้าชนะสิบทิศบุเรงนอง   พระเจ้าสิริสุธรรมราชามหาธิบดี หรือ พระเจ้าทาลุน ในปี พ.ศ. 2172-2191 ทรงครองราชย์ต่อจาก พระเจ้ามินแยไดกปาผู้เป็นพระภาติยะของพระองค์ ทรงเป็นกษัตริย์ที่ได้รับการยกย่องมากองค์หนึ่งของพม่า โดยเฉพาะในด้านศาสนาและการปกครอง ทรงจัดสวัสดิการให้ประชาชน ปรับปรุงระเบียบการปกครอง ฟื้นฟูหลักพระธรรมศาสตร์ในสมัยพุกาม ทำนุบำรุงพุทธศาสนา ได้รับการยกย่องเป็นธรรมราชาด้านการทหาร ทรงสามารถเกณฑ์ไพร่พลเพิ่มจาก 20,000 เป็น 400,000 ได้ และต้านทานการรุกรานจากจีนได้ในปี พ.ศ. 2180 อาณาจักรของพระองค์ครอบคลุมพม่าในปัจจุบัน ยกเว้นยะไข่ และล้านนาทั้งหมด กล่าวกันว่ารวมถึงล้านช้างด้วยสมัยของพระเจ้าทาลุน สามารถรวมพม่าให้กลับมามั่นคงอีกครั้งทรงพยายามรวบรวมเมืองต่างๆ ให้เป็นหนึ่งเดียวเพื่อให้อาณาจักรมีความมั่นคง อาณาจักรเริ่มมีความสงบ แต่ผลจากการรบเป็นเวลานาน สูญเสียกำลังพลเป็นจำนวนมาก และการเกษตรทำได้อย่างจำกัดมีผลผลิตน้อย เป็นผลให้กองทัพขาดความเข้มแข็งทั้งจำนวนทหารและอาวุธแม้ว่าจะไม่ยิ่งใหญ่เทียบเท่ากับยุครุ่งโรจน์ในสมัยพระเจ้าบุเรงนอง แต่อาณาจักรมีความมั่นคงเพียงห้วงสั้นๆ

อย่างไรก็ดี สิ่งที่น่าสนใจคือ ที่กล่าวกันว่าพระองค์บำรุงพระศาสนานั้น อันที่จริงก็มีความเกี่ยวพันกับการเกณฑ์ทหารและแรงงาน กล่าวคือ ปีคศ. 1636 พระองค์จัดสอบเพื่อวัดความรู้พระไตรปิฎกสำหรับพระและเณร ซึ่งไม่เคยมีมาก่อนในประวัติศาสตร์ ทั้งนี้พระองค์ต้องการคัดแยกคนที่มาบวชเป็นพระเพียงเพราะต้องการหนีการเกณฑ์ไพร่พลออกไปเสีย เพราะโดยทั่วไปพระสงฆ์จะได้รับการยกเว้นไม่ต้องไปเป็นทหารในระบบ ผู้สืบราชบัลลังก์ต่อจากพระเจ้าทาลุนมิได้บังคับให้พระต้องสอบวัดความรู้ แต่ยังคงควบคุมกระบวนการเข้าระบบสงฆ์ พระองค์ทรงย้ายเมืองหลวงจากหงสาวดีกลับไปอังวะ ในปี พ.ศ. 2178 ซึ่งเป็นฐานอำนาจเดิมของพระบิดาและพระเชษฐาเนื่องจากหงสาวดีทรุดโทรมมาก จากผลของการศึกสมัยพระนเรศวร และถูกพวกยะไข่เผา และต้องการกลับไปยังอังวะซึ่งเป็นเมืองดั้งเดิมของชาวพม่า หงสาวดีเดิมเป็นเมืองของชาวมอญก่อนถูกพระเจ้าตะเบ็งชะเวตี้ตีแตกและย้ายเมืองหลวงมา รัชสมัยของพระองค์เน้นการศาสนามาก จนละเลยหัวเมืองมอญ อันส่งผลให้หัวเมืองมอญกบฏในเวลาต่อมา และเมื่อปี พ.ศ. 2191 พระเจ้าทาลุนสิ้นพระชนม์ เหล่าขุนนางเลยอัญเชิญพระเจ้าพินดาเลพระราชโอรสของพระองค์ครองราชย์ต่อไป